ABD-İran hattındaki belirsizlik sürerken, Asya-Pasifik’ten NATO’ya kadar süren gerilim de gündemde dikkat çekti. Uluslararası basın, ABD’nin İran’a yönelik planları, Avrupa-Çin arasındaki diplomatik krizler ve NATO’da büyüyen yetki tartışmaları gibi birçok konuyu gündemine taşıdı. Aynı zamanda artan yaşam maliyetleri ile birlikte birçok ülkede devam eden protestolar da işlendi.
ABD merkezli CBS News ise kaynaklarına dayandırdığı haberinde ABD’nin, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarını kontrol altına alma planlarını değerlendirdiğini yazdı. Haberde, anonim savunma yetkililerinin incelediği senaryolardan birine göre, hızlı müdahale operasyonuna destek vermek amacıyla ABD askerlerinin Ortadoğu’daki çeşitli ülkelere konuşlandırılabileceği belirtildi. ABD Enerji Bakanlığı’na bağlı uzman ekiplerin ise ABD askerleri ve diğer devlet kurumlarıyla birlikte İran’a girerek stokları tespit edip ülkeden çıkarmasının planlandığı aktarıldı. Üst düzey bir yetkilinin ise imzalanabilecek olası bir anlaşma kapsamında İran’ın sahip olduğu zenginleştirilmiş uranyumun “yerinde imha edileceğini ve ardından ülkeden çıkarılacağını” söylediği de gündeme getirildi. Yetkilinin devamında bunun için teknik bir sürecin olacağını belirttiği eklenirken konuya ilişkin müzakerelerin 60 gün süreceğini öngördüğü bildirildi.
BAE’DEN İRAN KARARI
İngiltere merkezli Reuters’a göre, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), İran’ın erişemediği dondurulmuş milyarlarca dolarlık fonun erişimini açmayı kabul etti. Haberde İran’ın ülkeye olan saldırılarının ardından gelen bu adım taktiksel bir politika değişimi olarak değerlendirildi. Devamında ajansa konuşan iki kaynağa göre, BAE’nin İran’a toplam 10 milyar doların aktarılmasını kabul etti, bunun 3 milyar dolardan fazlasının ise hali hazırda aktarıldı. Konuya ilişkin bilgi sahibi iki başka kaynağın ise toplam tutarın 20 milyar dolar olduğunu belirterek, bu adımın İran’ın BAE’ye yönelik saldırılarını durdurması karşılığında kabul edildiğini belirttiği yazıldı. Bu transfer konusunda ajansa demeç veren bir BAE yetkilisinin ise ülkesinin gerilimi azaltmaya çalıştığını söylediği ifade edildi.
ABD-ÇİN GERİLİMİ DERİNLEŞİYOR
ABD-Çin arasındaki gerilim de gündemdeki yerini korudu. ABD merkezli Bloomberg, Çin’in ABD vatandaşı olan Min Zin isimli bir öğrenciyi gözaltına alındığını açıklamasını gündemine taşıdı. Min Zin’in, “casusluk” ve “ülkenin ulusal güvenliğini tehlikeye atma” şüphesiyle 3 Haziran’da gözaltına alındığı belirtilirken, açıklamada iddialara dair ayrıntılara yer verilmediği de eklendi. Olayın, Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian’ın yeni gerçekleştirdiği basın toplantısında doğrulandığı ifade edildi. Haberde ise bu gelişme, ABD-Çin görüşmelerinde korunan ticari ateşkesi “sınayabilecek bir adım” olarak değerlendirildi.
ÇİN AB TOPLANTILARINI SON DAKİKA İPTAL ETTİ
İngiltere merkezli Financial Times, Çin’in Avrupa Birliği (AB) ile toplantılarını iptal ettiğini gündemleştirdi. Habere göre Pekin’de planlanan iki ayrı diplomatik toplantı ani bir şekilde iptal edildi. Kaynaklara dayandırılan bilgilerde ise bu görüşmelerden birinin dijital konuları ele alan bakanlar düzeyinde bir görüşme, diğerinin ise AB Dış Eylem Servisi’nin (EEAS) siyasi işlerinden sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Olof Skoog’un da katılacağı bir toplantı olduğu bildirildi. Kaynaklar, toplantıların gerçekleşmesine çok kısa bir süre kala iptal edildiği ve iptal nedeninin açıklanmadığını aktardı. Gelişmenin iki taraf arasındaki artan gerilime işaret ettiği değerlendirildi.
ENDONEZYA’DA EYLEMLER SÜRÜYOR
Öte yandan Endonezya’da gelişen protestolar da gündemde dikkat çekti. Singapur merkezli The Straits Times’ın aktardığında göre artan yaşam maliyetleri ve Devlet Başkanı Prabowo Subianto’nun harcama planlarını protesto etmek amacıyla öğrenciler bir araya geldi. Protestoların “İflasa giden Endonezya” şiarı adı altında geliştiği belirtilirken, “Akaryakıt zammını iptal edin” ve Prabowo’nun kabinesini eleştiren “utanç duvarı” sloganlarının yer aldığı pankartların taşındığı da aktarıldı.
POLONYA’YA YENİ ASKERİ FON
Avrupa’da artan silahlanma ise dikkat çekti. Reuters’ın haberine göre, ABD, Polonya’ya 4 milyar dolarlık yeni bir askeri kredi sağlayacağını duyurdu. Bu açıklamanın Polonya’nın, halihazırda ABD’den aldığı F-35 uçaklarının teslimat uçuşu sırasında, ABD Silah Kontrolü ve Uluslararası Güvenlik Müsteşarı Thomas DiNanno tarafından yapıldığı bilgisi de paylaşıldı. Ayrıca bu krediyle birlikte ABD’nin, Polonya’ya sağladığı toplam askeri finansman miktarının 20 milyar dolara ulaşacağına da dikkat çekildi.
NATO’DA YETKİ ALANI TARTIŞMALARI
ABD merkezli Politico ise 7-8 Temmuz’da Ankara’da düzenlenecek NATO zirvesi öncesi toplantının gündemlerini yansıttı. Kaynaklara dayandırılan haberde yeni bir öneri kapsamında, NATO’nun Müttefik Kuvvetler Avrupa Komutanı olan ABD’li General Alexus Grynkewich’e daha fazla hareket alanı tanınmak istendiği ifade edildi. Bununla birlikte Grynkewich’e, resmi onay olmadan hava savunma araçlarını yeniden konumlandırma ve askeri alarm seviyelerini belirleyebilme yetkisi verileceği öngörüldü. Önerinin amacına ilişkin de özellikle Polonya, Romanya, Estonya ve Letonya gibi NATO üye ülkelerinin son zamanlarda karşılaştığı hava sahası ihlallerine işaret edildi. Ankara’da gerçekleşecek zirveye kadar da bu teklifin onaylanmasının beklendiği ifade edildi.
MA
