Adalet Bakanlığı bünyesinde Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığı kuruldu. Adalet Bakanı Akın Gürlek, 25 Nisan’da yaptığı açıklamada kadın ve çocuk cinayetleri başta olmak üzere pek çok faili meçhul dosyanın aydınlatılmasına ilişkin çalışmalara başlandığını belirtirken, 75 ilde 638 dosya ve 693 cinayete ilişkin inceleme başlattıklarını aktardı. Başkanlık bünyesinde hangi dosyaların inceleneceği, ne şekilde yol alınacağı bilinmezken, Kürdistan’da yaşanan faili meçhul cinayetlerinin ele alınıp alınmayacağı ise bilinmiyor.
Tahir Elçi Vakfı Başkanı Mahsum Batı, kurulan başkanlığa dair değerlendirmelerde bulundu.
Hükümet tarafından parlatılıp topluma sunulan bu başkanlıkla “Tek başına faili meçhul başkanlığı kuruldu, faili meçhul dosyaları inceleyecek” gibi algı yaratıldığını söyleyen Batı, “Bakanlığın açıklamasına göre 75 ilde 638 dosya yeniden incelenecek. Bununla anlaşılacağı kadarıyla sadece adli vakalar incelenecek. Oysaki beklenen o ki Türkiye’deki bütün faili meçhul cinayetleri inceleyip dosyaların faillerinin ortaya çıkarılmasıydı. Ama ben böyle olacağını pek sanmıyorum” dedi.
Başkanlığın siyasi saiklerle işlenen cinayetleri göz ardı edecek bir daire başkanlığı olduğunu belirten Batı, “Akın Gürlek’in açıklaması şu yönde; Özellikle kadın ve çocuk cinayetleriyle ilgili derinlemesine açıklama yapılacak deniyor. Ne bakanın açıklamasında ne de bakanlığın sayfasındaki açıklamada siyasi cinayetlere ilişkin bir tespit, öneri veya başka bir şey yok. Dolayısıyla siyasi cinayetlere ilişkin bir iradenin olabileceğini bu aşamada tahmin etmiyorum” diye kaydetti.
‘YÜZLEŞME VE ADALET SAĞLANMALI’
Tahir Elçi dosyası özelinde tüm siyasi cinayetler, faili meçhuller, gözaltında kayıplara ilişkin yargı pratiğinin ne olduğuna bakmak gerektiğini ifade eden Batı, Tahir Elçi dosyasında kendilerine çıkarılan zorlukların ve kaybedilen delillerin sadece Tahir Elçi dosyasına özgü olmadığını belirtti. Tahir Elçi dosyasında yapılanların, hemen hemen diğer siyasi cinayetler veya faili meçhul dosyalarında da yapıldığına dikkat çeken Batı, “Deliller aynı tarzda kaybedilmiş, var olan deliller karartılmış, tanıklar yönlendirilmiş. Dolayısıyla bunun için bir siyasi irade lazım. Siyasi irade olmadan bu cinayetin çözülmesi olanaksız. Çünkü kamu gücünü kullananların, elinde bulunduranların eliyle deliller yok edilmiş. Cinayeti aydınlatacak delillerin tamamı kolluk, savcılık, kamu gücünü elinde bulunduranlar tarafından ortadan kaldırıldı, gizlendi” diye konuştu.
Çatışmasızlığın kalıcı hale gelebilmesi ve kalıcı toplumsal barışın sağlanabilmesi için çatışmalı süreçlerde devletten kaynaklı söz konusu suçların, cinayetlerin açığa çıkarılması, yüzleşilmesi ve adaletin sağlanması gerektiğini söyleyen Batı, “Özellikle siyasi cinayetlerin çözülmesi meselesi bir aşama halinde söz konusu olur. Özellikle PKK’nin silah bırakması meselesi başarıya ulaşırsa, bununla ilgili yasal düzenleme yapılırsa, entegrasyon gerçekleşirse; ancak bundan sonraki aşamada yüzleşme olabilir” diye belirtti.
BAKANLIĞIN CUMARTESİ ANNELERİ’NE YAKLAŞIMI
Faili meçhul cinayetlerinde sadece Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığı’na değil, devletin kendisine de birçok sorumluluğun düştüğünü belirten Batı, devletin bu cinayetleri aydınlatma sorumluluğuna işaret etti. Batı, bu suçların açığa çıkmasında ve faillerin yargılanmasında birinci sorumluluğun devlette olduğunu söyleyerek, sivil toplumun bu noktada hafıza oluşturma, bu hafızayı diri tutma sorumluluğu olduğunu kaydetti. Cumartesi Anneleri/İnsanları’nın yıllardır, “Kayıplar bulunsun, failler yargılansın” şiarıyla yürüttüğü mücadeleye dikkat çeken Batı, “Bu konuda devletin veya Adalet Bakanlığı’nın Cumartesi Anneleri’yle ve yıllardır bu faili meçhul cinayetleri arşivleyen İHD ile ilişkisi veya yaklaşımı nedir? Buradan aslında sürecin olgunlaşıp olgunlaşmadığı, siyasi cinayetlere ilişkin bir takım açılımlar yapılıp yapılmayacağını anlayabiliyorsunuz. Cumartesi Anneleri bini aşkın haftadır Galatasaray Meydanı’nda hala kayıplarını arıyor. Bırakın onlarla bir temas kurmayı, hala oradaki açıklamalarını on kişiyle sınırlıyorlar. Bu sınırlama dahi kalkmış değil. Çocuklarının cesetlerin, faillerini arayan insanların yaptığı toplantıyı bile sınırlıyorsunuz. Gerçekçi olunacaksa bu başkanlıktan bir şey beklemiyorum. Bir normalleşme olacaksa, bu yönlü bir gelişme olacaksa; önce bunlardan başlanmalı” şeklinde konuştu.
Bir yılı aşkın süredir devam eden Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne dikkat çeken Batı, “Faillerin ortaya çıkması, faili meçhul cinayetlerin aydınlatılması, faillerin hakkettikleri cezayı alması ve toplumda bir yüzleşmenin, adaletin gerçekleşmesini umuyoruz. Yakın zamanda zor olsa da bu noktada umudumuzu koruyoruz. Bunun için mücadelemizi devam ettirmemiz, yılmamamız lazım” dedi.
MA / Rukiye Payiz Adıgüzel
