İşverenlerin çalışanlara karşı kullandığı bir silah haline gelen Kod-29 uygulaması, özellikle pandemi döneminde daha sık uygulanmaya başlandı. Pandemi döneminde, önceki yıllara göre Kod-29 ile işten çıkarmaların %70 oranında arttığı belirtilirken, bir yılı aşkın süredir devam eden Covid-19 pandemisinde 176.662 işçi, “ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı” davrandıkları suçlamaları ile işten çıkarıldı. İş Yasası’nın 25/2. maddesine göre, bu gerekçe ile işten çıkarılan işçiler, tazminat dahil hiçbir haklarını alamıyorlar ve sicillerine Kod-29 başlığı ile işlenen bu suçlama nedeniyle yeni iş bulmakta da güçlük çekiyorlar. Üstelik, “ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışlar” ile suçlanarak işten çıkarılan işçi, o şekilde davranmadığını ispat etme yükümlülüğünün altına sokuluyor. Şayet işçi haklılığını ispat etse bile, Kod-29 ile işten çıkaran işverenin alacağı hiçbir ceza yok.
Kamuoyunda ve çalışan kesimlerde ciddi rahatsızlıklara neden olan Kod-29 uygulaması ile ilgili olarak Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), yeni bir düzenlemeye gitti. SGK tarafından yapılan açıklamaya göre, “ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışlar” konusunu düzenleyen Kod-29 devreden çıkarılarak, Kod-29’un yerine geçecek yeni kodlar eklendi. Buna göre eklenen yeni kodlar şöyle:
– Kod-42: Gerçeğe aykırı beyanda bulunarak işvereni yanıltmak.
– Kod-43: İşveren veya aile bireyleri hakkında onur kırıcı sözler söylemek.
– Kod-44: Cinsel taciz.
– Kod-45: İşyerinde huzursuzluk yaratma, işyerine alkollü veya uyuşturucu kullanarak gelme.
– Kod-46: Güveni suistimal, hırsızlık, meslek sırlarını ifşa etme gibi davranışlar.
– Kod-47: İşyerinde bir haftadan fazla hapisle cezalandırılan ve ertelenmeyen suç işlemek.
– Kod-48: İşyerinde izinsiz ve mazeretsiz devamsızlık.
– Kod-49: Verilen işi yapmamak.
– Kod-50: İş güvenliğini tehlikeye düşürmek, işyerindeki makineleri, tesisatı ve malzemeleri hasara uğratmak.
SENDİKALAR: BU SADECE MAKYAJ
SGK’nin Kod-29 düzenlemesi, sendikaların tepkisini çekti. Sendikalardan yapılan açıklamalarda, SGK’nin yaptığı düzenlemenin sorunu çözmeye değil, makyajlamaya yönelik bir adım olduğu vurgulanarak, işçilerin kaderlerinin hala işverenlerin iki dudağının arasında olduğu vurgulandı.
Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu, konuyla ilgili olarak yaptığı değerlendirmede “SGK genelgesi bu haliyle Kod-29’un yarattığı mağduriyetleri ortadan kaldırmaz. Çünkü hala işverenin tek taraflı beyanıyla işten çıkarmalar söz konusu” ifadelerini kullandı.
Posta, Telefon ve Telekomünikasyon İşçileri Sendikası (PTT-SEN) yöneticisi Süleyman Şen ise, Kod-29 uygulamasına karşı 103 gündür direnişlerini sürdürdükleri İstanbul Sirkeci PTT’de bir değerlendirme yaptı. İşçi-işveren anlaşmazlıklarında sadece işçilerin sorgulandığını, işverenlerin söylediklerinin sorgulanmadan doğru kabul edildiğini dile getiren Şen, “KOD29’u maddelere ayırmak, maddelere ayrı numaralar vermek çözüm değil. Çok basit bir şey istiyoruz; patronlar her ne sebeple olursa olsun işçileri bir dakikada işinden edemesin, patronlar da sorgulansın” dedi.
HABER MERKEZİ
