İran ve İsrail-ABD savaşı, 40 günlük ateşkesin ardından İran’ın 7 Haziran’da İsrail’e saldırılarıyla yeniden alevlendi. İsrail’in saldırılara yanıt vermesiyle artan gerginlik ABD’nin, yeniden müzakere masasına dönülmesi çağrısının ardından duruldu.
ABD merkezli haber ajansı Axios’un haberine göre, “ABD-İran mutabakat zaptı (MOU)” olarak anılan mutabakat metninin ABD Başkanı Trump tarafından yakından imzalanacağı iddia edildi. MOU, arabulucu ülkelerden birinin diplomatı ve bir ABD yetkilisine göre, Hürmüz Boğazı’nın geçiş ücreti olmaksızın derhal yeniden açılmasını ve İran’ın uyuma bağlı olarak yaptırım muafiyeti almasını öngörüyor.
NELER İÇERİYOR?
Lübnan’daki savaş da dahil olmak üzere, MOU’nun ateşkesi 60 gün daha uzatacağı ve bu süreçte nükleer müzakerelerin yürütüleceği aktarıldı. Metnin, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunu ele alan bir çerçeve içerdiği, ancak İran’ın nükleer programına ilişkin herhangi bir adımın ise yer almadığı ve atılacak adımın ilerleyen süreçte imzalanacak diğer anlaşmalarla belirleneceği edinilen diğer bilgiler arasında. Öte yandan haberde, ABD ve İran’ın söz konusu metin üzerinde anlaştığı ancak nihai onaya ihtiyaç duyulduğu iddia edildi.
MOU, Hürmüz Boğazı’nın derhal geçiş ücreti olmadan yeniden açılmasını ve 30 gün içinde savaş öncesi deniz taşımacılığı seviyelerine dönülmesini öngörüyor. Buna karşılık ABD’nin “ablukasının” da kaldırılacağı belirtiliyor. Boğaz’ın yeniden açıldıktan sonra İran’a petrol satabilmesi için 60 gün süreyle geçici yaptırım muafiyeti verileceği öğrenildi.
ABD, İran ve Katar son günlerde, İran’ın Katar’daki dondurulmuş fonlarının bir kısmına insani mal alımı için erişmesini sağlayacak bir mekanizma üzerinde görüştü. Katar ve Pakistan tarafından ortak şekilde arabuluculuk yapılan anlaşma, eğer taraflar nihai olarak imzalarsa “İslamabad Anlaşması” olarak adlandırılacak.
NETANYAHU’DAN DESTEK MESAJI
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu da olası anlaşmaya destek verdi. Başbakanlık Ofisi tarafından yayımlanan açıklamada Netanyahu’nun, nihai anlaşmanın İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarının kaldırılmasını ve uranyum zenginleştirme altyapısının sonlandırılmasını içereceği yönündeki taahhüt nedeniyle Trump’a teşekkür ettiği belirtildi.
TAHRAN’DAN YALANLAMA: NİHAİ KARAR VERİLMEDİ
Trump’ın açıklamalarından kısa süre sonra İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, devlet medyasına yaptığı açıklamada, Tahran’ın anlaşmayı imzalamaya hazır olup olmadığı konusunda henüz nihai bir karara varmadığını söyledi.
Bekayi, “Şu ana kadar İran anlaşma konusunda kesin bir sonuca ulaşmış değildir” ifadelerini kullandı.
MA
