Merkezi İngiltere’nin başkenti Londra’da olan Centre Fort Kurdish Affairs, 19 Mayıs’ta Britanya Parlamentosu’nda “İran’ın Geleceği: İran’daki Halkların Mevcut Durumu ve Geleceğe Dair Perspektifleri” konulu panel düzenledi. Katılımcılardan Belucistan Halk Partisi Merkez Konseyi üyesi Rahim Bandoui ile paneli ve İran’ın geleceğine dair konuştuk.
İran rejiminin uyguladığı politikalar nedeniyle ne ülke içerisinde ne de uluslararası arenada bir meşruluğunun olmadığını belirten Bandoui, yaşananlar sebebiyle halkların zor günler geçirdiğini söyledi. Bandoui, “İnsanlar orada normal bir yaşam sürmüyor. Bu nedenle İran halkının gözünde bu rejimin meşruiyeti yoktur. Bu savaşın gerçekleşmesinin nedeni de aslında bu rejimin kendisidir. Bu hükümet adeta saldırıya uğramaya davetiye çıkardı. Hatta bunun neden bu kadar geç gerçekleştiğine şaşırdık çünkü onlar her zaman böyle bir çatışmayı teşvik etmişlerdi” diye belirtti.
‘TÜM İMKANLARI IRGC’NİN ELİNDE’
Çatışmaların başlaması ardından rejimin tamamen İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (IRGC) eline geçtiğini dile getiren Bandoui, “IRGC hem ideolojik hem de silahlı bir güçtür. Aynı zamanda İran ekonomisini de kontrol ediyor. Halk ise ordunun yanında değil. Onları destekleyenler sadece IRGC’nin sağladığı imkanlar ve silahlarla donatılmış olanlardır. Bugün İran’ın tüm imkanları onların elinde” ifadelerini kullandı. Rejimin son süreçte hayatta kalmak için yoğun bir çaba verdiğini belirten Bandoui, çatışmalara dahil olmayan ülkelere ve özellikle Kürt partilerine dönük saldırıların da bu çabalardan birkaçı olduğunu dile getirdi.
‘REJİM HALKA TESLİM OLACAK’
ABD ile yapılan görüşmelere işaret eden Bandoui, “Görüşmelerin hangi koşullarda olacağı henüz net değil. Trump’ın da aylardır sürekli olarak ‘çok yakınız’ diye açıklamalar yaptığını görüyoruz. Rejim gerçekten bir barış anlaşmasına ulaşmaya çalışıyor. Fakat rejimin ABD’ye sunduğu şartlarla, ABD’nin İran’a sunduğu şartlar birbirleriyle uyuşmuyor. Müzakerelerde tartışılan konu da budur. Ancak sonunda bir anlaşma olmayacağını düşünüyorum. Çünkü taraflar geri adım atmıyor. Sonuç olarak savaş daha da sertleşecektir. İran bu savaştan daha fazla zarar görecektir ve sonunda bu rejimin İran halkına teslim olmaktan başka bir seçeneği kalmayacak” dedi.
Rejimin varlığını korku üzerine kurduğunu belirten Bandoui, bu anlamda halkı terörize ettiğini söyledi. Bandoui, “Rejim tam da bu yüzden bugün çok sayıda insanı çeşitli bahanelerle idam ediyor. İnsanları hapse atıyor, işkenceler yapıyor. Özellikle Kürtler ve Beluclar söz konusu olduğunda çok daha sert davranıyorlar. Çünkü onları kendilerinden saymıyorlar” diye belirtti. Rejimin kabul edilen etnik ve dini kimlik dışındaki bütün grupları yok saydığının altını çizen Bandoui, bu halkların haklarının ise yüzyıldan uzun bir süredir inkar edildiğini söyledi.
‘KÜRTLER FİİLİ LİDERLİK ROLÜNDE’
İran’ın en büyük azınlığı olan Azeri Türkler başta olmak üzere hiçbir etnik azınlığın mevcut rejimi benimsemediğini vurgulayan Bandoui, bir diğer azınlık olan Kürtlerin de uzun yıllardır hakları için demokratik mücadelesini sürdürdüğünü söyledi. Bandoui, “Halkların yürüttüğü direniş hareketinin liderliğinin büyük ölçüde Kürtler olduğunu söyleyebilirim. Bu partilerin yeni ya da eski olması fark etmiyor, mevcut koşullar nedeniyle Kürtler fiilen bir liderlik rolü üstlenmiş durumdalar. Hepimiz ‘Jin, jiyan, azadî’ hareketi sırasında yaşananlara tanıklık ettik. Bu hareket sadece İran ya da Ortadoğu’da kalmadı tüm dünyaya yayıldı. Dolayısıyla Kürtlerin geçmişte oynadığı rol, bugün İran’daki rolü son derece hayati öneme sahiptir. İran’daki diğer siyasi partiler ve muhalif güçler de Kürtlerin oynayacağı role büyük önem veriyor. Herkes, Kürt halkından ve Kürt siyasi hareketlerinden belirli bir sorumluluk üstlenmelerini bekliyor” ifadelerini kullandı.
Londra’da 23 yıl önce Federal İran İçin Milletler Kongresi’ni (CNFI) kurduklarını hatırlatan Bandoui, bu yapı içerisinde Kürtler, Beluclar, Türkler, Araplar, Türkmenler, Lorlar ve diğer halkların yer aldığını söyledi. İran muhalefeti ile kongre arasında iyi bir iletişim olduğunun altını çizen Bandoui, “Ayrıca ‘İran’da Özgürlük ve Eşitlik İçin Dayanışma’ adında başka bir koalisyonumuz da var. Bu yapıda sadece ulusal hareketler ve etnik toplulukların partileri değil, aynı zamanda çeşitli sosyal demokrat partiler ve siyasi liderler de bulunmaktadır. Şu anda bu birliktelik sayesinde büyük bir umut doğmuş durumda. Özellikle İranlı Kürt partilerin bir araya gelerek yeni bir koalisyon oluşturmasının ardından İran halkı arasında ciddi bir umut oluştu. Bu durum elbette rejimin ve muhaliflerin düşmanlarının da korkmasına neden oldu. Bu yüzden sürekli olarak Kürt bölgelerine saldıracaklarını söylüyorlar. Beluclara, Arap bölgelerine saldıracaklarını söylüyorlar. Ancak şu anda Kürt halkına yönelik çok büyük bir umut ve beklenti var. Çünkü onların yerine getirmesi gereken tarihsel bir sorumluluk bulunuyor. Amacımız yüzyıldan uzun süredir baskı altında yaşayan halkların haklarını korumaktır” dedi.
‘TEK SEÇENEK HALKLARIN DEMOKRATİK HAKLARINI TANIMAK’
Kürtler ve Beluclar arasında ortak bir acı ve dostluk olduğunu belirten Bandoui, tarihsel olarak her iki halkın da aynı kökten geldiğini söyledi. Bandoui, şöyle devam etti: “Kürtlerin acısı Belucların, Belucların acısı da Kürtlerin acısıdır. Bu nedenle siyasi açıdan bazı farklılıklarımız olsa bile Kürdistan ve Belucistan arasında her zaman güçlü bir dayanışma olmuştur. ‘Jin, jiyan, azadî’ hareketi başladığında özellikle de Belucistan’daki Kanlı Cuma olayından sonra Beluc halkı çok güçlü bir şekilde ayağa kalktı. Kanlı Cuma olarak bilinen olayda yaklaşık 300 kişi öldürüldü veya yaralandı. İnsanlar gösteri yaparken güvenlik güçleri tarafından hedef alındı. Buna rağmen protestolar bir yıldan fazla devam etti. Bu da ‘Jin, jiyan, azadî’ hareketinin İran’ın farklı bölgelerinde hem düşünsel hem de siyasi açıdan büyük değişiklik yarattığını göstermektedir. Bu hareket çok önemli bir rol oynadı. Beluc halkı, İran genelindeki diğer halklarla ne kadar güçlü bir dayanışma içinde olduğunu gösterdi. Özellikle Kürt halkının taleplerinin kendi talepleriyle aynı olduğunu ortaya koydu. Yine Kürtlerin yaşadığı sorunlar Arapların, Türklerin, Türkmenlerin yaşadığı sorunlarla aynıdır. Bugün Kürtlerle Beluclar birlikte hareket etmeye devam ediyor. Yalnızca İran muhalefeti değil, uluslararası güçler de, İran’da yüz yılı aşkın süredir baskı altında tutulan halkların hakları sağlanmadıkça hiçbir değişimin kalıcı olmayacağını noktasını kabul etti. Bu nedenle Kürtler, Beluclar, Türkmenler, Araplar ve diğer halklarla İran’ın geleceği konusunda sürekli temas kuruluyor ve müzakereler yürütülüyor. Bu şu anlama geliyor; İran’daki İslam Cumhuriyeti rejiminden sonra kurulacak herhangi bir sistem, İran’daki tüm tarihsel kimliklerin ve halkların eşit haklarını kabul etmek zorunda. Dolayısıyla bu baskı altındaki halkların eşit hakları tanınmadan İran’da istikrarın sağlanması ve gelişmiş bir ülke kurulması mümkün değildir. Bu nedenle bu halkların yürüttüğü direniş son derece önemlidir. Kürtler, Araplar, Beluclar, Lorlar, Türkmenler ve diğerleri hatta bugün Türkler de bu mücadelenin içindedir. Bugün İran’daki bütün muhalefet çevreleri ister monarşist olsun ister cumhuriyetçi baskı altındaki halkların haklarının çözümün anahtarı olduğunu kabul etmeye başlamıştır. Özgür bir İran’ın kurulabilmesi ve ülkenin ilerleyebilmesi için bu sorunun çözülmesi gerektiğini görüyorlar. Bu nedenle hiç şüphem yok ki bu rejimden sonra hangi hükümet gelirse gelsin, halkların eşit haklarını kabul etmek zorunda kalacaktır. İran’daki tüm halkların demokratik haklarını tanımaktan başka seçenekleri olmayacaktır.”
MA / Ceylan Şahinli
MA
