Dicle Fırat Gazeteciler Derneği (DFG) Gazetecilere Yönelik Mart Ayı Hak İhlalleri Raporu’nu yayınladı. Mart ayının, Türkiye’de basın ve ifade özgürlüğü açısından kaygı verici gelişmelerin yoğunlaştığı bir dönem olarak öne çıkıldığına dikkat çekilen raporda, “Demokratikleşme yönünde adımların beklendiği bir süreçte, gazetecilere yönelik hak ihlallerinin artarak devam etmesi, basın özgürlüğünün yapısal bir baskı altında olduğunu göstermektedir. Nitekim Şubat ayında 6 gazetecinin tutuklanmasının ardından, Mart ayında da 5 gazeteci gözaltına alınmış ve 2 gazeteci yaptıkları haberler gerekçe gösterilerek tutuklanmıştır” denildi.
Bu dönemde, kamuoyunda “Dezenformasyon Yasası” olarak bilinen yasal düzenlemenin gazetecilik faaliyetleri üzerindeki etkisi daha görünür hale geldiğinin altı çizilen raporda, “Özellikle ‘yanıltıcı bilgiyi alenen yayma’ suçlamasının muğlaklığı, gazetecilerin haber yapma pratikleri üzerinde caydırıcı bir etki yaratmaktadır. 15 Mart 2026 tarihinde gazeteci Bilal Özcan’ın, 21 Mart 2026 tarihinde ise BirGün gazetesi muhabiri İsmail Arı’nın benzer suçlamalarla gözaltına alınıp tutuklanmaları, söz konusu düzenlemenin pratikte nasıl uygulandığını göstermesi açısından dikkat çekicidir” ifadeleri kullanıldı.
HABER TAKİBİ ENGELLENİYOR
Mart ayında gazetecilerin sahadaki haber takip faaliyetlerinin sistematik biçimde engellendiği belirtilen raporda, “Kamuoyunun yakından takip ettiği Ekrem İmamoğlu davası sürecinde gazetecilerin duruşmaları izlemelerinin engellenmesi ve 19 Mart tarihinde Saraçhane’de gerçekleştirilen eylemleri takip eden gazetecilere yönelik müdahaleler, bilgiye erişim hakkının ihlal edildiğini ortaya koymaktadır. Toplamda 5 ayrı olayda gazetecilerin haber takibinin engellenmiş olması, bu durumun istisnai değil, süreklilik arz eden bir uygulama haline geldiğini göstermektedir. Öte yandan, gazetecilere yönelik baskılara karşı düzenlenmek istenen ‘Gazetecilere Özgürlük’ yürüyüşüne izin verilmemesi, ifade ve toplanma özgürlüğünün de sınırlandırıldığını ortaya koymaktadır. Bu durum, yalnızca gazetecilik faaliyetlerinin değil, aynı zamanda bu faaliyetlerin savunulmasının da engellendiğine işaret etmektedir” diye belirtildi.
53 HESABA ERİŞİM ENGELİ
Dijital sansüre de yer verilen raporda şu ifadelere yer verildi: “Mart ayının önemli gündemlerinden biri olan Newroz kutlamaları da basın özgürlüğü bağlamında ihlallerle ilişkilendirilmiştir. Yüksek katılımla gerçekleşen kutlamalar sonrasında çok sayıda kişi gözaltına alınırken, buna paralel olarak basın kuruluşları ve gazetecilerin sosyal medya hesaplarına erişim engelleri getirilmiştir. Yeni Yaşam Gazetesi, Jinnews ve Ajansa Welat’ın X hesapları ile Mezopotamya Ajansı’nın sosyal medya hesaplarının erişime engellenmesi; dijital alanda da sansür mekanizmalarının yoğun biçimde kullanıldığını göstermektedir. Mart ayı boyunca toplam 53 hesap ve 75 içeriğe erişimin engellenmiş olması, bu alandaki müdahalelerin boyutunu ortaya koymaktadır.”
3 GAZETECİYE 9 YIL 1 AY CEZA
Yargısal süreçlerin de gazeteciler üzerindeki baskının önemli bir boyutunu oluşturmaya devam edildiğine dikkat çekilen raporda, “Mart ayında 3 gazeteci hakkında yeni soruşturma başlatılmış, 5 gazetecinin dosyası davaya dönüştürülmüş ve 24 gazetecinin yargılaması sürmüştür. Ayrıca “3 gazeteciye toplam 9 yıl 1 ay hapis cezası verilmesi, yargı süreçlerinin gazetecilik faaliyetleri üzerinde cezalandırıcı bir araç olarak kullanıldığı yönündeki endişeleri artırmaktadır” ifadelerine yer verildi.
BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ SINIRLANIYOR
Raporun devamında şu ifadelere yer verildi: “Genel olarak değerlendirildiğinde, Mart 2026 dönemi gazetecilerin mesleki faaliyetlerini özgürce yerine getirme haklarının ciddi biçimde ihlal edildiği bir dönem olmuştur. Gözaltı ve tutuklamalar, sahadaki fiziksel müdahaleler, dijital sansür uygulamaları ve yargısal baskılar, basın özgürlüğünün çok boyutlu ve sistematik biçimde sınırlandırıldığını göstermektedir. Bu gelişmeler, ifade ve basın özgürlüğü ile adil yargılanma hakkı bağlamında hem ulusal hukuk hem de uluslararası insan hakları standartları açısından ciddi bir gerilemeye işaret etmektedir. Tutuklu gazeteci sayısının 31’e yükselmiş olması, mevcut tablonun vahametini artırmaktadır.”
BASIN İHLALLERİ
31 gazetecinin tutuklu olduğu bilgisi paylaşılan raporda şu verilere yer verildi: 5 gazeteci gözaltına alındı, 2 gazeteci tutuklandı, 1 gazeteci kötü muameleye maruz bırakıldı, 2 gazeteci tehdit edildi, 1 gazeteci hedef gösterildi, 3 gazeteciye soruşturma açıldı, 5 gazeteciye dava açıldı, 3 gazeteci ceza aldı, 24 gazetecinin davası ise sürüyor. 5 haber takibi engellenirken, 6 kez erişim engeli getirildi. Dijital medyada ise 53 hesap, 75 içerik engellendi.
MA
