Ortaca ilçesinde bulunan Pisilis Antik Kenti özel bir işletmenin işgaline uğradı. Antik kent üzerine betonarme yapılar kuran bir otel, kentin girişlerini de kapatarak, “özel mülkü” haline getirdi.
Muğla’nın Ortaca ilçesine bağlı Sarıgerme Mahallesi’nde bulunan Pisilis Antik Kenti, korunması gereken bir kültürel miras olmasına rağmen kent kalıntılarının üzerine otel yapıldı. Antik kentin, TUI BLUE Oteli’nin özel mülkiyet sınırları içinde kalmasıyla birlikte kamusal erişimden fiilen çıkarıldı. Binlerce yıllık geçmişe sahip Pisilis Antik Kenti, yalnızca özel mülkiyet sınırları içinde kalmasıyla değil, SİT alanı statüsüne rağmen çevresinde ve içinde yükselen “modern” betonarme yapılarla da söz konusu oldu. Antik kent, bugün yeni yapıların gölgesinde varlığını sürdürmeye çalışıyor. Pisilis Antik Kenti’nin bulunduğu bölge, arkeolojik SİT alanı kapsamında değerlendirilmesine rağmen, antik kalıntıların hemen bitişiğinde ve bazı noktalara turizm yapıları ve ek binalar inşa edilmiş durumda.
Konu ile ilgili aradığımız Fethiye İlçe Kültür ve Turizm Müdürlüğü telefonlarımıza cevap vermezken, Arkeolog Selahattin Aydın kültürel mirasların korunması üzerine değerlendirmelerde bulundu.
1986 yıllarından itibaren Dalaman Ovası’ndaki kıyıların koruma altına alınmadığını söyleyen Arkeolog Selahattin Aydın, antik kentin kalıntılarının üzerine bir otel inşa edildiğini ve özel mülkiyete dönüşmesiyle bölgenin ziyaretçilere kapalı hale getirildiğini belirtti. Türkiye Cumhuriyeti’nde yaşayan her vatandaşın o eserleri görme hakkının olduğunun altını çizen Aydın, “1986’dan sonra 1987’de bir inşaat başlıyor. İlgili kurumlar 1989’da alana gittiklerinde otel yapımında kentin taşlarının bile kullanıldığını görüyorlar. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından izinli bir süreç ne yazık ki. Aslında Özal döneminde başlanan bu süreç AKP dönemi ile birlikte kıyıların, antik kentlerin, kültürel mirasın şirketlere tahsisçi olarak verilmesi ile daha da büyüdü. Bu ilk tohumlarından birisiydi açıkçası. Bu bölgelerin kamulaştırılması gerekiyor. Kazı yapılmasından çok kültürel mirasların korunması ve betonarme yapılardan temizlenmesi gerekiyor” diye konuştu.
‘KÜLTÜREL MİRAS TURİZME MEZE EDİLDİ’
Son 5-10 yılda kültürel mirasın turizme meze edildiğini dile getiren Aydın, “Turizm geliyorsa oradaki kentler ihya ediliyor. Yani milyonlarca lira akıyor. Bu da hızlı restorasyon sürecini başlattığı için kentler kimliğini kaybetmeye başladı. Antalya Manavgat’taki Side Antik Kenti çok somut bir örnektir. Oradaki kültürel mirasın sit derecesini düşürdüler. Kazıp kazıp üstüne cam teraslar yaptılar, kimi noktaları barlara tahsis ettiler. Kimi noktaları parti yapabilecek hale getirdiler. Yani, kültürel miras bir patrona, şirkete kar aracı haline getiriliyor. Özellikle son dönemlerde bu daha da hızlandırdı. Bu da sonuca hızlı gitme gayesi yani kar gayesi olduğu için kentlerde çabucak bir restorasyon yapılıyor ve bunun sonucunda da oradaki restorasyonla birlikte kentler kimliğini kaybetmeye başlıyor. Kentler delik deşik hale getiriliyor” ifadelerini kullandı.
‘KÜLTÜREL MİRASIN KORUNMASI SİSTEMSELDİR’
Kültürel mirasın korunmasının sistemsel bir sorun olduğunu belirten Aydın, “Kültürel miras kavramının içinde biraz maddi gücün de olması gerek. Buna bireysel değil, sistemsel bir sorun olarak bakarsak çok daha sağlıklı. Kurumlar bilinç kavramını anlatamıyorsa burada sistemsel bir problem vardır. Bizim eğitim sistemi de bunu istiyor. Çünkü tarihi milattan sonra binler ile yani Selçuklu, Osmanlı’dan sonra aldığı için geçmişini kabullenmiyor toplum. Yani içselleştiremiyor. Onu tarihi olarak görmüyor. Bizim en büyük problemimiz zaten bu. Aslında bunu işte mağaralardan işte o Paleolitik dönemden insanların yaşamı olsun, Neolitik dönem, Cila Taş Devri, Roma, Hitit, Urartu, Karia, Likya hepsini bizim tarihimiz olarak biz çocuklara eğitim sisteminde anlatsak bunların hiçbirisinde böyle bir durum oluşmayacak” diye konuştu.
MA
